Yapay zekâ eğitim dünyasında giderek daha fazla yer alırken, asıl soru artık “Nasıl ve hangi ilkelerle kullanmalıyız?” oluyor. Millî Eğitim Bakanlığının 17 Haziran 2025 tarihinde eğitimde yapay zekânın etkin, etik ve kapsayıcı biçimde kullanılması amacıyla uygulamaya aldığı Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi ve Eylem Planı (2025-2029), bu dönüşüm için kapsamlı bir yol haritası ortaya koyuyor.
Kılavuz, eğitimde yapay zekâ kullanımını sekiz temel ilke üzerinden ele alıyor:
İnsan Merkezli ve Hak Temelli Yaklaşım
Eşitlik ve Kapsayıcılık
Şeffaflık ve Açıklanabilirlik
Mahremiyet, Gizlilik ve Veri Yönetişimi
Güvenilirlik, Emniyet ve Teknik Sağlamlık
Hesap Verebilirlik ve İnsan Denetimi
Eğitsel Değer ve Nitelikli Katkı
Millî ve Manevi Değerlere Uyum
Bu ilkeler, yapay zekânın yalnızca teknik olarak doğru çalışmasını değil; öğrencinin haklarını, güvenliğini, mahremiyetini ve öğrenme deneyimini merkeze almasını hedefliyor. Özellikle öğrencilerin not, disiplin veya benzeri yüksek etkili kararlarında yapay zekânın tek başına belirleyici olmaması ve insan denetiminin korunması vurgulanıyor.
Öğretmenler için ne ifade ediyor?
Bu çerçeve, öğretmenlerin yapay zekâ araçlarını kullanırken yalnızca “işe yarıyor mu?” sorusunu değil, “Bu kullanımın eğitsel amacı ne, veriler nasıl işleniyor, sonuç ne kadar güvenilir ve son karar kimin?” sorularını da sormasını gerektiriyor.
Kılavuzda ayrıca yapay zekâ kullanımının etik açıdan değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda “Etik Beyan Formu” üzerinden bildirim yapılmasına ilişkin süreçler de açıklanıyor.
"Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu"na ulaşmak için tıklayınız.
ÖRAVAI için de bir pusula…
ÖRAV olarak yapay zekânın eğitimde yarattığı fırsatların, etik sorumluluklardan ayrı düşünülemeyeceğine inanıyoruz.
Bu nedenle ÖRAVAI, yapay zekâ alanındaki çalışmalarını geliştirirken güvenilirlik, insan denetimi, kapsayıcılık, şeffaflık, veri mahremiyeti ve eğitsel değer gibi ilkeleri temel almayı hedefliyor.
Çünkü bizim için mesele yalnızca yapay zekâyı eğitimde kullanmak değil; insanı ve öğrenmeyi merkeze alan, güvenli ve sorumlu bir yapay zekâ kültürünün gelişmesine katkı sunmak.
Kaynaklar
Millî Eğitim Bakanlığı, Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi ve Eylem Planı (2025-2029)
Millî Eğitim Bakanlığı, Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kurulu Yönergesi
Millî Eğitim Bakanlığı, Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu, Ankara, 2026.